Yaklaşık 2 bin yıllık bir geçmişe sahip olan Eski Kahta Kalesi, Hitit Dönemi’nden günümüze kadar 5 farklı medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir yapıdır. Kale, saray, savunma duvarları ve çarşı (Pazar) bölümlerinden oluşmaktadır. Tarihte hiçbir savaşta fethedilemeyen kale, Osmanlı Dönemi’nde de önemli bir konumda kullanılmıştır.
Eski Kahta Kalesi’nin en dikkat çekici özelliklerinden biri, su ihtiyacını karşılamak için inşa edilen su tünelidir. Kale doğusunda bulunan Nifaus Çayı’ndan (Kahta Çayı) su temin etmek amacıyla yapılan su tüneli, 198 adet geniş basamaktan oluşmakta olup 200 metre uzunluğundadır. Tünel, tamamen savunma amaçlı olarak yapılmış olup düşman saldırılarına karşı kalenin içerisini uzun süre koruma altına alabilme özelliğine sahiptir.
Kalenin iç kısmında yer alan su tüneli, sadece su ihtiyacını karşılamakla kalmamış, aynı zamanda haberleşme amacıyla da kullanılmıştır. Bu mühendislik harikası tünel, su taşıma işlevinin yanı sıra Ortaçağ’dan itibaren güvercinlerin eğitilip muhafaza edildiği bir merkez olarak da kullanılmıştır.
Eski Kahta Kalesi, farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olması ve inşa edildiği sarp kayalıklar üzerine kurulmasıyla dikkat çekmektedir. Mükemmel bir savunma stratejisiyle tasarlanmış olan kale, tarihi boyunca fethedilemez bir yapı olarak bilinmektedir.
Adıyaman Müze Müdür Yardımcısı Mustafa Çelik’e göre, Eski Kahta Kalesi’nin tarihi boyunca önemli bir stratejik konuma sahip olduğu ve sadece su ihtiyacını karşılamakla kalmayıp haberleşme alanında da kullanıldığı belirtilmektedir.
