Mezopotamya’da 1929 yılında keşfedilen Sümerce çivi yazılı tablet, ilk kez 1937 yılında Alfred Pohl tarafından tercüme edilmiştir. Günümüzde bu tablet, Almanya’daki Jena Üniversitesi’nde bulunan Hilprecht Collection’da korunmaktadır. Pamukkale Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Eski Çağ ve Tarihi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Yusuf Kılıç, öğrencisi Meryem Karakurt Göksel ile birlikte yazmakta olduğu koku kitabı sırasında bu tabletteki bilgileri keşfetti. Daha önce koku ve parfüm yapma konusunda deneyim sahibi olan doktora öğrencisi Meryem Karakurt Göksel, tabletteki bazı hammaddelerin bir araya getirilmesiyle parfüm üretmeyi başardı. Böylece, 4500 yıllık bir parfümün yeniden yaratılması sağlandı. Prof. Dr. Kılıç ile Göksel, bu çalışmaya “Medeniyetin Güneşi: 4500 Yıllık Kokunun Yeniden Doğuşu” adını verdiler. Şu an, bu kokunun seri üretimine geçme çalışmalarını sürdürürken, destek arayışında olduklarını ifade ettiler.
“Medeniyetin Güneşi: 4500 Yıllık Kokunun Yeniden Doğuşu”
Pamukkale Üniversitesi’nden Prof. Dr. Yusuf Kılıç, öğrencisiyle birlikte yürüttükleri koku kitabı çalışmaları sırasında Sümerce tablette 17 farklı parfüm maddesi tespit ettiklerini belirtti. Bu maddelerden bazılarını bir araya getirerek bir katı parfüm elde ettiklerini ifade eden Kılıç, “Yaptığımız katı parfümün adını ‘Medeniyetin Güneşi: 4500 Yıllık Kokunun Yeniden Doğuşu’ koyduk. Parfümümüzü oluşturduktan sonra, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) çerçevesinde İstanbul’da Emine Erdoğan’ın himayesinde düzenlenen bir toplantıya davet edildik. Orada sergimizi ve sunumumuzu gerçekleştirdik. Hedefimiz, 4500 yıllık Sümer Parfümünü yeniden canlandırmak” dedi.
“Dünyanın En Eski Parfümü”
Prof. Dr. Kılıç, bugüne kadar ele geçen belge ve keşiflere dayanarak “Şu an elimizde bulunan kanıtlarla dünyanın en eski parfümü diyebiliriz. Bu parfüm, özellikle Sümer Kraliçesi Puabi ve Sümer halkı tarafından sıkça kullanılmaktaydı. 4500 yıllık parfümün üretilmesi büyük bir şans. Bu projeyi hayata geçirdiğimizde, tarihi ve kültürel değerlerin yanı sıra ekonomik bir değer de oluşturacağımıza inanıyorum” şeklinde konuştu.
“Sümer İnsanları Katı Parfümü Nasıl Kullanıyordu?”
Prof. Dr. Kılıç, Sümer toplumunun katı parfümü nasıl kullandığına dair bilgiler verdi: “Sümerliler, 4500 yıl önce bu katı parfümü avuçlarına alıp, önce kulunç elinin damar kısmına sürüyorlardı. Ardından, sürdükleri yeri alıp kulaklarının altındaki iki önemli damara uyguluyorlardı. Damara uygulandığında parfümün kokusu daha kalıcı hale geliyordu” şeklinde açıklamada bulundu.
“Seri Üretim İçin Destek Arayışı”
Prof. Dr. Kılıç, 4500 yıllık katı parfümün yanı sıra, içinde parfüm olduğunu düşündükleri şişelerin de bulunduğunu kaydetti. “Tabletimizde tespit ettiğimiz hammaddeleri kullanarak katı bir parfüm ürettik. Aynı zamanda, bu şişelerde sıvı parfüm tespit ettik. O dönemin geleneğini sürdürerek hem katı hem de sıvı parfüm üretmeye başladık. Gerekli destek sağlandığında seri üretime geçmeyi planlıyoruz” dedi.
“Geçmişin Kokularını Yeniden Canlandırmak”
Akdeniz Üniversitesi doktora öğrencisi Meryem Karakurt Göksel, çalışmalarının amacını şu şekilde açıkladı: “Tarih, Eski Çağ Tarihi, Coğrafya, Botanik ve Arkeobotanik gibi birçok bilim dalıyla disiplinli bir şekilde çalışıyoruz. 4500 yıllık bir kokuyu yeniden canlandırmak ve o dönemin hislerini günümüze taşımayı hedefliyoruz. Yaklaşık iki aylık çalışmalarımız var, ancak beş yıllık bir geçmişe dayanan araştırmalarımız bulunuyor. Bu kokuyu ‘yeniden doğuş’ olarak adlandırmamızın nedeni, antik dönemde kullanılan bir kokunun, Prof. Dr. Kılıç ve benim tarafımdan yeniden kazandırılmasıdır” dedi.
“Parfümün İçeriği”
Meryem Karakurt Göksel, 4500 yıllık parfümün özelliklerini şu şekilde tanımladı: “Parfümün içeriğinde gül, safran, misk ve amber gibi lüks kokular bulunmaktadır. Antik dönemde nasıl kullanıldıysa, günümüzde de bu kokuların kullanım alanlarının çok iyi bilindiğini öğrendik. İçerik olarak bu ham maddeler, zaman ve mekan değişse de kalıcı bir değer taşımaktadır” şeklinde ifade etti.
