Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) 24 Haziran tarihinde sunulan ‘Yapay Zeka Kanun Teklifi’, yapay zekâ teknolojilerinin güvenli, etik ve adil bir şekilde kullanılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Türkiye’deki yapay zeka alanında ilk kanun teklifi olma özelliği taşıyan bu adım, dünya genelinde de benzer düzenlemelerin yapıldığı bir süreçte ortaya çıkmıştır. Stanford İnsan Merkezli Yapay Zekâ Enstitüsü verilerine göre, 2016’dan 2023’e kadar 128 ülkede yapay zekâyla ilgili 148 düzenleme gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, ABD en fazla düzenleme yapan ülke olurken Avrupa Birliği’nde de yapay zekâyla ilgili birçok düzenleme hayata geçirilmiştir.
Yapılan düzenlemelere rağmen, yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanılan veriler üzerindeki endişeler ve tartışmalar devam etmektedir. Telifli içeriklerin kullanımı, kişisel verilerin gizliliği ve güvenliği gibi konular sektörde önemli bir yer tutmaktadır. Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesi nedeniyle, uzmanlardan oluşan komisyonlar tarafından belirlenen ilkeler doğrultusunda cezalar uygulanmaktadır.
Avrupa’da Yapay Zeka Düzenlemeleri
Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) çerçevesinde, yapay zekâ araçlarının kullanımında belirli ilkeler bulunmaktadır. Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza alınması, verilerin anonim tutulması, veri sahiplerinin haklarına saygı gösterilmesi gibi prensipler, yapay zekâ uygulamalarının Avrupa’da uyumlu bir şekilde kullanılmasını sağlamaktadır.
Örnek Olaylar
- Yapay Zeka Veri Setinde Hassas Çocuk Bilgileri Bulundu: İnsan Hakları İzleme Örgütü, LAION-5B veri setinde Avustralyalı çocukların kişisel bilgilerinin bulunduğunu belirtmiştir. Bu durum, veri gizliliği ve güvenliği konularında endişelere yol açmıştır.
- Brezilya’da Meta’nın Kişisel Verileri İşlemesi Yasaklandı: Brezilya Ulusal Veri Koruma Otoritesi, Meta’nın kişisel verileri izinsiz işlemesine karşı çıkmış ve ciddi bir ceza uygulamıştır. Avrupa Dijital Haklar Merkezi de benzer bir durumu Avrupa’da ele almıştır.
- İtalya ChatGPT’yi Yasakladı: İtalya’da, ChatGPT’nin kişisel verileri izinsiz kullanması nedeniyle yasaklanmıştır. Şeffaflık ve kullanıcı haklarına saygı konuları bu olayda önemli bir yer tutmuştur.
- NYT, OpenAI’i Dava Etti: The New York Times gazetesi, OpenAI şirketini hukuksuz veri kullanımı iddiasıyla mahkemeye vermiştir. Bu dava, veri güvenliği ve telif hakları konularında önemli bir örneği oluşturmaktadır.
