Azerbaycan ve Ermenistan Arasındaki Ulaşım Hatları Üzerine Anlaşmazlık
Azerbaycan’ın zaferi ve Rusya’nın arabuluculuğunda imzalanan ateşkes anlaşması, bölgedeki gerilimi önemli ölçüde azalttı. Bu anlaşmanın 9. maddesi, Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki ulaşım yollarının açılmasını öngörüyordu. Zengezur Koridoru’nun Ermenistan toprakları üzerinden inşa edilmesi ve bu koridorun güvenliğinin Rusya Sınır Muhafızları tarafından sağlanacağı kararlaştırılmıştı.
Ancak, Bakû ve Erivan yönetimleri, Nahçıvan’ı Azerbaycan’a bağlayacak güzergâh da dahil olmak üzere ulaşım hatlarıyla ilgili maddenin barış anlaşmasından çıkarılması konusunda mutabık kaldılar. Bu proje, Zengezur bölgesinden başlayarak kara ve demiryolu ulaşımıyla Azerbaycan’ı doğrudan Nahçıvan’a bağlamayı ve aynı zamanda Azerbaycan ile Türkiye’yi birbirine doğrudan bağlamayı hedefliyordu.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Özel Görevler Temsilcisi Elçin Amirbeyov, barış anlaşmasının imzalanmasını hızlandırmak amacıyla taraflar arasında tartışmalara yol açan ulaşım hatları konusunun taslak metinden çıkarıldığını duyurdu. Amirbeyov, iki ülkenin barış anlaşması imzalandıktan sonra Azerbaycan ile Nahçıvan arasında ulaşım hattının sağlanması için kabul edilebilir bir formül bulmak üzere müzakerelere devam edebileceğini ifade etti.
Ermenistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ani Badalyan ise, maddenin karşılıklı uzlaşıyla anlaşmadan çıkarıldığını belirtti. Cumhuriyet’e değerlendirmelerde bulunan Kafkasya uzmanı Prof. Dr. Toğrul İsmayıl, Ermenistan’ın aldığı Batı desteği nedeniyle Rusya’nın koridoru kontrol etmesini istemediğini dile getirdi.
İsmayıl, Azerbaycan için bu durumun çok da sorun teşkil etmediğini belirterek, “Maddenin barış görüşmesinden çıkarılması, bölgedeki jeopolitik dengeler açısından önemli bir değerlendirme gerektiriyor. Rus sınır muhafızları, Zengezur Koridoru’nda güvenliği sağlamayı üstlenecekti. Ancak Batı, bu koridorun Rusya’nın kontrolünde olmasını istemedi. Aslında üçüncü bir devletin orayı kontrol etmemesi, Türkiye ve Azerbaycan için de avantaj sağlıyor. Fakat o günkü koşullar bunu gerektiriyordu. Bugün ise bu durumun bir anlamı kalmadı. Başlangıçta o bölgeye Rusya’nın bakmasından kimse rahatsız olmuyordu. Ancak Ukrayna savaşı, Moskova’nın elini zayıflatmaya başladıkça Batı, koridorun güvenliğinin Rusya tarafından sağlanacak olmasından ciddi anlamda rahatsızlık duymaya başladı. En ideal senaryo, bu koridorun Azerbaycan ve Ermenistan tarafından doğrudan kontrol edilmesidir.” dedi.
