Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) üye bir ülkeye ilk ziyaretini pazartesi günü Moğolistan’da gerçekleştirdi.
Pazartesi günü geç saatlerde başkent Ulan Batur’da uçaktan inen Putin’i, Moğolistan Devlet Başkanı Ukhnaa Khurelsukh yerine Dışişleri Bakanı Batmunkh Battsetseg karşıladı.
Resmi ziyaret, yaklaşık 18 ay önce Ukrayna’da savaş suçları işlediği iddiasıyla hakkında uluslararası tutuklama kararı çıkarılmasının ardından gerçekleşti.
Putin ve Ukhnaa Khurelsukh, Salı günü, Sovyet ve Moğol birliklerinin, Çin’in kuzeydoğusundaki Mançurya’nın kontrolünü ele geçiren Japon ordusuna karşı 1939 yılındaki zaferini anan bir törene katılacak.
Mançurya ile Moğolistan arasında sınırın nerede olduğu konusunda çıkan anlaşmazlıkta aylarca süren çatışmalarda binlerce asker öldü.
Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasından önce Moğolistan, Sovyetler Birliği’nin uydu devletiydi.
AB ve Ukrayna Putin’in tutuklanmasını istiyor
Putin’in ICC üyesi ülkeye yaptığı ziyaretin haberinin ortaya çıkmasıyla birlikte tutuklanması çağrıları arttı. Ukrayna, Moğolistan’dan Putin’i tutuklayıp Lahey’deki mahkemeye teslim etmesini istedi.
Kiev Dışişleri Bakanlığı, “Moğolistan hükümetinin Vladimir Putin’in bir savaş suçlusu olduğu gerçeğinin farkına varmasını umuyoruz” dedi.
Avrupa Komisyonu da Moğolistan’ı UCM’ye karşı yükümlülüklerini yerine getirmeye ve Vladimir Putin’i tutuklamaya çağırdı.
“Moğolistan, 2002’den beri ICC’nin Roma Statüsü’ne taraf bir devlettir ve bunun gerektirdiği yasal yükümlülüklere sahiptir. Ziyaretle ilgili endişelerimizi dile getirdik ve Moğolistan’daki heyetimiz aracılığıyla ICC’ye ilişkin pozisyonumuzu açıkça belirttik,” dedi bir Komisyon sözcüsü, mahkemenin temelini oluşturan anlaşmaya atıfta bulunarak.
“AB, Ukrayna’daki ICC savcısının soruşturmasını destekliyor ve tüm taraf devletlerin işbirliğine gitmesi çağrısında bulunuyoruz.”
Putin’in sözcüsü geçen hafta Kremlin’in ziyaretten endişe duymadığını söylemişti.
Uluslararası mahkeme üyeleri, hakkında tutuklama kararı çıkarılmış şüphelileri tutuklamakla yükümlüdür, ancak mahkemenin bu kararı uygulayacak bir mekanizması yoktur.
Putin’den çocuk kaçırma olaylarına ilişkin tutuklama emri
Uluslararası Ceza Mahkemesi, Putin’i, 2,5 yıldır çatışmaların yaşandığı Ukrayna’dan çocukların kaçırılmasından sorumlu tutmakla suçladı.
Putin, Mart 2023’te tutuklamanın yapılmasından bu yana ICC üyesi ülkelere seyahat etmedi. Rus lider, Ukrayna’nın işgali nedeniyle uluslararası tecrit ile karşı karşıya kalsa da geçen ay Kuzey Kore ve Vietnam’ı ziyaret etti ve ayrıca geçtiğimiz yıl Çin’i iki kez ziyaret etti.
Ancak geçen yıl Güney Afrika’da düzenlenen BRICS gelişmekte olan ekonomiler bloğu zirvesine katılmadı.
BRICS zirvesine katılmaması yönünde Güney Afrika hükümetinin lobi yapması üzerine, Çin ve diğer gelişmekte olan ekonomilerin de yer aldığı BRICS zirvesine video bağlantısıyla katıldı.
Güney Afrika, ülkesinin ICC üyesi olması nedeniyle Putin’in toplantıya katılmaması için aylarca Moskova’ya baskı yaptı ve en sonunda ülkelerin Putin’in normalde katıldığı bir toplantıya şahsen katılmaması konusunda “karşılıklı anlaşmaya” vardıklarını duyurdu.
Kremlin ve ICC’nin yargı yetkisi
Rusya, Roma Statüsü’ne taraf değildir ve bu nedenle Kremlin, Putin’e yönelik ICC tutuklama emrini “geçersiz ve hükümsüz” olarak nitelendirdi. Son zamanlarda, müttefiklerinin Lahey merkezli mahkemeye katılmaya çalışmasına karşı çıktı.
Ermenistan’ın ICC’ye katılma kararı geçen yıl Moskova ve Erivan arasındaki artan gerginliğe eklendi. Ancak Ermeni yetkililer, Putin’in ülkeye girmesi durumunda tutuklanmayacağına dair Rusya’ya hemen güvence vermeye çalıştılar.
ICC Sözcüsü Fadi El Abdallah, Cuma günü yaptığı açıklamada Moğolistan’ın “ICC Roma Statüsü’ne taraf bir devlet” olduğunu ve dolayısıyla mahkemeyle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunduğunu vurguladı.
- Kremlin, Putin’in ICC üyesi Moğolistan’ı ziyaretinden ‘endişe duymuyor’
- Brüksel, Moğolistan’ı ICC talebine uymaya ve Putin’i resmi ziyaret sırasında tutuklamaya çağırdı
Yetkili, “ICC, tutuklama emirleri de dahil olmak üzere kararlarını uygulamak için Devlet Taraflarına ve diğer ortaklara güvenmektedir” dedi ve ekledi: “İş birliği yapılmaması durumunda, ICC yargıçları bu yönde bir tespitte bulunabilir ve bunu Devlet Taraflar Meclisi’ne bildirebilir.
Bundan sonra Meclis uygun gördüğü tedbiri alacaktır.” Açıklamada, bunun ne tür tedbirler olacağı belirtilmedi.
Rusya ile Çin arasında kalan, nüfusu seyrek bir ülke olan Moğolistan, yakıt ve elektrik için büyük ölçüde Rusya’ya, madencilik sektöründeki yatırımlar için ise Çin’e bağımlı.
Haziran ayında ortak bir anlaşma imzalayan 94 ülke arasındaydı ifadeSavcı Kerim Han’ın, aralarında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da bulunduğu iki İsrailli yetkili ve üç Hamas lideri hakkında tutuklama emri çıkarması nedeniyle tepkiyle karşı karşıya kalmasının ardından, ICC’ye “sarsılmaz destek” verdiklerini açıkladılar.
ICC’deki hakimlerden biri olan Erdenebalsuren Damdin Moğolistanlı.
