Batı Karadeniz’in “Efes”i olarak bilinen Düzce’deki Prusias ad Hypium Antik Kenti’nde yapılan kazılarda önemli bulgulara ulaşıldı. Bu tarihi kentte, milattan önce 3. yüzyıla kadar uzanan kalıntılar arasında pişirilmiş topraktan künk sistemleri ve Bizans dönemine ait kilise kalıntıları tespit edildi. Düzce Belediyesinin destekleriyle, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izniyle Konuralp Müze Müdürlüğü tarafından yürütülen kazılar, antik tiyatronun ön kısmında yoğunlaşmaktadır.
Kazı Başkanı ve Konuralp Müze Müdürü İhsan Aslan, yapılan çalışmalar sonucunda tiyatro bölümünün ön bloğunda yer alan künk sisteminin, doğu-batı yönünde uzanan çok sayıda kanaldan oluştuğunu belirtti. Geniş ve kalın künklerin büyük kamu yapıları için kullanıldığı, ince künklerin ise daha küçük ev tipi yapılar için tercih edildiği düşünülmektedir. Aslan, tiyatronun milattan sonra 4. yüzyılda işlevini kaybettiği göz önünde bulundurulduğunda, bu künk sisteminin tiyatro çevresindeki yeni yapılaşmalar için inşa edildiğini değerlendirdiklerini ifade etti.
Ayrıca, kazı alanında Bizans dönemine tarihlenen bir kilise kalıntısının da bulunduğu bilgisi verildi. Aslan, “Yapının güney kısmının tahrip olduğu gözlemlenirken doğu-batı yönünde uzanan apsisli bir kilise yapısının varlığı ortaya çıkarıldı” dedi. Çalışmalar, yapının narteks (giriş holü) bölümünde devam ederken, tiyatronun ortasındaki daha önce tespit edilen su kanalının da bu alanda devam ettiği gözlemlendi. Halk arasında “kilise suyu” olarak bilinen temiz suyun, tiyatronun yamacından gelen kaynak suyuyla bağlantılı olduğu ve tiyatronun yakınındaki çeşmeye aktarıldığı tespit edildi. Temiz suyun, geçmişte olduğu gibi tekrar mevcut çeşmeye bağlanması planlanmaktadır.
Antik Kentte Gün Yüzüne Çıkarılan Bulgular
Kazılarda bugüne kadar 2 bin yıllık olduğu değerlendirilen, Yunan mitolojisinde “gözlerine bakanı taşa çeviren, yılan saçlı dişi canavar” olarak bilinen Medusa heykel başı, mask (yüz kalıbı) heykelleri, grotesk figürler ve tonoz (tavan örtüsü) gibi birçok önemli bulgu gün yüzüne çıkarıldı. Sahne bölümünde yürütülen çalışmalarda, Yunan mitolojisindeki tanrı Apollon ile zafer tanrıçası ve avcı Akteon’un kabartma heykellerine de rastlandığı bildirildi. Tiyatro yapısının büyük bölümü açığa çıkarıldı ve geçen yılın son bölümünde “Dionysos Kült Mekanı”nı simgeleyen aslanlı mozaik ve Büyük İskender’e ait heykel başı bulunması arkeologları heyecanlandırdı.
Kazı sonuçları, Doğu Roma döneminde tiyatronun amacı dışında kullanılmaya başlandığını ve özellikle Osmanlı döneminden itibaren yerleşim alanı olarak işlev gördüğünü ortaya koymuştur. Büyük oranda sağlam bir şekilde gün yüzüne çıkarılan tiyatro, Doğu Marmara ve Batı Karadeniz bölgelerini kapsayan “Bitinya bölgesi”nin yanı sıra Anadolu’nun en iyi korunmuş tiyatrolarından biri olma niteliği taşımaktadır. Kazılarda son olarak, antik tiyatronun sahne binasını yaptıran M. Iulius Proklos’a ait olduğu değerlendirilen 1800 yıllık bir büst gün yüzüne çıkarıldı.
