Siyaset bilimi, iletişim ve göç çalışmaları alanlarında Türkiye’nin en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, 11 Aralık gecesi İstanbul’da vefat etti. 104 yaşında hayatını kaybeden Unat, Türk entelektüel hayatına sayısız eser ve öncü katkılarla damga vurmuş bir akademisyen, yazar ve diplomat olarak anılacak.
Kimdir Nermin Abadan Unat?
Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, 18 Eylül 1921’de Avusturya’nın başkenti Viyana’da doğdu. Babası İzmirli tüccar Mustafa Süleymanoviç, annesi ise Macar asıllı barones Elfriede Karwinsky’ydi. Unat, çocukluğunu ve eğitiminin büyük kısmını Türkiye’de geçirdi. 1940 yılında İzmir Kız Lisesi’ni, 1944’te ise İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni tamamlayarak hukukçu kimliğini kazandı.
Hayatı boyunca gazetecilikten akademiye, uluslararası diplomasiye uzanan geniş bir yelpazede etkili oldu. Ölüm nedeni henüz resmi olarak açıklanmadı, ancak yaşlılığa bağlı doğal nedenler olduğu tahmin ediliyor.
Akademik ve Profesyonel Kariyeri
Unat’ın kariyeri, 1944-1950 yılları arasında Ulus gazetesinde muhabirlik yaparak başladı. Bu dönemde gazetecilik deneyimi edinen Unat, ardından ABD’de Minnesota Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimini tamamladı (1952-1953).
1954’te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde (SBF) asistan olarak göreve başlayan Unat, hızla yükseldi: 1958’de doçent, 1966’da profesör oldu. Aynı fakültede siyasal davranış kürsüsünü kurarak disipline önemli bir katkı sağladı. Emekliliğine kadar SBF’de öğretim üyeliği yaptı ve 1981’de fakülteye geri dönerek çalışmalarını sürdürdü.
Uluslararası arenada da aktif olan Unat, Berlin, Münih, New York City, Denver ve Georgetown üniversitelerinde konuk profesörlük yaptı. Göçmen işçi sorunları üzerine uzmanlaşan akademisyen, UNESCO Milli Komisyonu üyesi olarak görev aldı ve Uluslararası Siyasi İlimler Derneği’nde (IPSA) başkan yardımcılığı yaptı (1967-1970). 1978-1984 yılları arasında Türk Sosyal Bilimler Derneği’nin başkanlığını üstlendi.
Diplomatik başarıları arasında Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Kadın Konferansı’nda (1980) Türkiye’yi temsil etmesi ve Avrupa Konseyi Kadın-Erkek Eşitliği Komisyonu’nda başkan yardımcılığı (1978-1984) yer alıyor. Siyasi hayatında ise 1978-1980 yılları arasında CHP’den TBMM kontenjan senatörü olarak görev yaptı.
1989’da emekli olduktan sonra bile üretkenliğini sürdürdü. İstanbul’un Boğaziçi Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde dersler verdi, göç ve cinsiyet eşitliği gibi konularda danışmanlık yaptı.
Eserleri ve Mirası
Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, onlarca kitap, makale ve çeviriyle Türk sosyal bilimlerine zenginlik kattı. Göç, kadın hakları, bürokrasi ve siyasal davranış gibi alanlarda yazdığı eserler, bugün hâlâ referans kaynaklar arasında. Öne çıkan bazı çalışmaları şöyle:
- Amme İdaresinin Prensipleri (1954, Marshall Edward Dimock’un çevirisi)
- Anayasa Hukuku ve Siyasi Bilimlerin Açısından 1965 Seçimlerinin Tahlili (1966)
- Batı Almanya’daki Türk İşçileri ve Sorunları (1964)
- Bitmeyen Göç: Konuk İşçilikten Ulus-Ötesi Yurttaşlığa (2002)
- Bürokrasi (1959)
- Devlet Felsefesi: Seçilmiş Okuma Parçaları (1959, çeviri)
- Göç ve Gelişme (Uluslararası işgücü göçünün etkileri üzerine, Ünsal Oskay ile)
- Halk Efkârı: Mefhumu ve Tesir Sahaları (1956)
- İnsan Hakları Armağanı (1978)
- Kum Saatini İzlerken (1996, ISBN 975-470-587-9)
- Migration and Development (İngilizce, Boğazlıyan üzerine çalışma)
- Sosyolojiye Giriş (1963 ve 1967, Hans Freyer çevirisi)
- Turkish Workers in Europe 1960-1975 (1976, İngilizce)
- Türk Dış Göçü, 1960-1984: Yorumlu Bibliyografya (1986, Neşe Kemiksiz ile)
- Türk Toplumunda Kadın (1979 ve 1982, Deniz Kandiyoti ve Mübeccel B. Kıray ile)
- Türkiye’de İnsan Hakları Semineri (1970, tebliğler)
- Women in Turkish Society (1981, İngilizce)
- Woodrow Wilson: Seçme Parçalar (1961, çeviri)
- Yeşil Göller Diyarı: İsveç’te Bir Tetkik Seyahati (1950)
- Yetişen Türk İdarecileri (Çeviri)
- Yüz Yıllık Umut (2021, ISBN 9786052988848)
Unat’ın eserleri, Türkiye’den Avrupa’ya uzanan göç dinamiklerini, kadınların toplumsal rolünü ve siyasal süreçleri aydınlatan paha biçilmez kaynaklar olarak kabul ediliyor.
Prof. Dr. Nermin Abadan Unat’ın vefatı, akademik camiada derin bir üzüntü yarattı. Birçok meslektaşı ve öğrencisi, onun “bitmeyen göç” metaforuyla özetlenebilecek hayat hikâyesini, sınırları aşan bir entelektüel yolculuk olarak nitelendiriyor. Cenaze töreni ve anma etkinlikleri için henüz resmi bir açıklama yapılmadı, ancak sosyal medyada ve akademik çevrelerde saygı dolu paylaşımlar artıyor.
Türkiye’nin kadın akademisyenler ve göç uzmanları için bir ilham kaynağı olan Unat, geride bıraktığı mirasla nesillere yol göstermeye devam edecek.
