İklim koşulları giderek zorlaşırken Türkiye, beklenen yağışların istenen düzeye ulaşamamasıyla karşı karşıya kalıyor. Mevsimler arasındaki dengesizlikler ve kış aylarının kurak geçmesi, tarımdan kent yaşamına kadar geniş bir etki alanı yaratıyor. TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası İl Temsilcisi Ayşegül Akıncı Yüksel, mevcut durumun ciddiyetini vurguluyor; hidrolojik kuraklık sınırına doğru ilerleyen su kaynaklarının giderek tükenme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
Su yılı istatistikleri, Türkiye genelinde yağış miktarının beklenenden düşük seyretmesiyle alarm veriyor. 1 Ekim 2024 ile 30 Eylül 2025 arasındaki dönemde metrekare başına düşen yağış ortalaması 422,5 kilogram olarak kaydedildi. Bu rakam, uzun yıllar ortalaması olan 573,4 kilogramlık yağış normali ile karşılaştırıldığında %26,3lük bir azalma anlamına geliyor. Yüksel’e göre bir önceki yıla kıyasla düşüş %29,2 düzeyinde. Özellikle Güneydoğu Anadolu’nun güneyi ve Hatay çevresi, yağış kaybını %60’ları aşan bir oranda gösteriyor. Ege Bölgesi’nde ise durum daha da ağır; 2025 su yılı verilerine göre bu bölgede yağışlar normale göre %28 oranında azalıyor.
İzmir kentinde barajlar kuraklık nedeniyle en sert şekilde etkileniyor. Yıllık ortalama yağış miktarının 710,5 kilogram olması gereken bölgede Aralık ve Ocak aylarının kurak geçmesi stokları zorluyor. Tahtalı Barajı, ülkenin en önemli su kaynaklarından biri olarak öne çıkarken, doluluk oranı geçen yıl %11 düzeyindeyken bugün %1’in altına gerilemiş durumda. Yağmurların büyük kısmı kısa süreli ve sağanak şeklinde düşüyor; bu da suyun toprağa nüzammadığı ve yer altı sularını beslemediği anlamına geliyor. Bu nedenle hem barajlar hem de yer altı suları yeterince beslenemiyor.
Kentsel yapılar ve betonlaşma, yağışın gezegen genelinde nasıl hareket ettiğini değiştiren bir diğer etken olarak öne çıkıyor. Şehir merkezlerinde kentsel ısı adası etkisi, sıcaklığı kırsala göre 1 ila 3 derece arasında artırıyor; bu durum buharlaşmayı hızlandırıyor ve yağış oluşum mekanizmalarını bozuyor. Sanayi, turizm ve artan nüfus baskısı altında su talebi yükselirken, yağış azaldıkça bu yüksek tüketim, meteorolojik kuraklığı sosyoekonomik bir krize dönüştürüyor. Yer altı suyu rezervlerinin aşırı kullanımı ayrıca tuzlu su girişine yol açabilir; bu da bölgenin kuraklık sorununu geçici bir durum olmaktan çıkarıp kalıcı bir çevre felaketine dönüştürebilir.
Doğanın toparlanması için sadece kısa vadeli çözümler yeterli değil. Yağışlar normale dönse bile ekosistemlerin kendini onarması uzun zaman alacak. Ormanlar ve sulak alanlar su döngüsünün can damarıdır; onları yok etmek, suyun tutulmasını azaltır ve drenajı güçlendirir. Şehir şebekelerindeki kayıp-kaçak oranlarının %20-40 civarında olması da büyük bir israftır. Meteorolojik kuraklık bitse bile hidrolojik kuraklığın etkileri devam edecektir. Bu nedenle acil eylemler şart: zorunlu su tasarrufu, kademeli fiyatlandırma, atık suların geri kazanımı ve yağmur suyu hasadı gibi çözümler hayati öneme sahip.
Kaynak: DHA
İlk yorum yapan olun