Lecanemab ve Alzheimer Hastalığı Üzerine Gelişmeler
Getty Images, lecanemab adlı ilacın Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yavaşlatma potansiyeline sahip olduğunu bildirdi. Ancak, Avrupa İlaç Ajansı (EMA), bu ilaca ruhsat vermeyi reddetti. Kararında, ilacın sağladığı faydalara karşın, beyinde kanama ve şişlik gibi ciddi yan etkiler oluşturma riski ön plana çıkarıldı.
Lecanemab, geçtiğimiz yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde onaylanmıştı. İngiltere’nin İlaç Düzenleme Kurumu (MHRA) ise henüz nihai bir karar vermedi ve bu kararın yakın bir zamanda açıklanması bekleniyor. Deneysel çalışmalarda, ilacın erken dönem Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı %25 oranında yavaşlattığı gözlemlendi. Alzheimer konusunda çalışan uzmanlar, bu durumu “tarihi” bir gelişme olarak değerlendirdi. Daha önce, hiçbir ilaç hastalığın temel mekanizması olan bilişsel zayıflamayı yavaşlatmayı başaramamıştı. Lecanemab, Alzheimer hastalarının beyninde biriken amiloid adlı zararlı proteinleri temizleyerek bu etkiyi oluşturuyor.
SAĞLIK RİSKLERİ
EMA, lecanemab’ın Alzheimer hastalarında bilişsel zayıflamayı yavaşlatmasına rağmen, bu etkinin sınırlı olduğunu savundu. Ayrıca, ilacın beyinde ödem ve kanamaya neden olabilecek amiloid bağlantılı bir rahatsızlığa yol açabileceği ve bunun da önemli sağlık riskleri taşıdığı belirtildi. Ajans, “Ana çalışmadaki vakaların çoğu ciddi olmasa da bazı hastalar, beyinde büyük kanamalar gibi hastanede tedavi gerektiren durumlar yaşadı” açıklamasında bulundu. Genel olarak, ajans ilacın sağladığı faydaların, yan etki risklerini aşmadığı sonucuna vardı.
BBC’ye konuşan İngiliz Nörobilim Derneği Başkanı Profesör Tara Spires-Jones, EMA’nın kararının birçok kişi için hayal kırıklığı yaratacağını ifade etti. Bununla birlikte, hala umut ışığı olduğunu vurguladı: “Lecanemab, hastalığın ilerleyişinin yavaşlatılabileceğini gösterdi ve arkasındaki bilimsel araştırmalar da umut verici. Şimdi, daha yeni ve güvenli tedavilerin keşfi için çaba sarf etmeliyiz” dedi.
University College London İngiltere Demans Araştırmaları Enstitüsü’nden nörobilimci Profesör John Hardy, ilaç ajansının kararının beklenmedik sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıda bulundu. Hardy, “eminim ki zengin erken dönem Alzheimer hastalarının tedavi için ABD ve diğer ülkelere gittiğini göreceğiz” ifadelerini kullandı.
‘DÖNÜM NOKTASI’
BBC’nin Panorama programının bir bölümünde, lecanemab ve donanemab adlı yeni bir ilacı kullanan hastalar takip edildi. Bu yılın başlarında yayınlanan programda University College London Demans Araştırmaları Merkezi’nden nörolog Profesör Cath Mummery, bu ilaçların faydalarının sınırlı olmasına rağmen bir “dönüm noktası” teşkil ettiklerini belirtti. Mummery, “Bu ilaçlar, Alzheimer hastalığının seyrinin değiştirilebileceğine dair ilk kez bir umut sundu” dedi.
İngiltere merkezli Alzheimer Topluluğu adlı hayır kuruluşu, ilaca ilişkin verilen karara saygı göstereceklerini, ancak bunun “Avrupa’da bu ilacı kullanma şansı olan insanlar için zor bir haber olacağını” dile getirdi. Kuruluştan Mark MacDonald, “Düzenleyiciler ne karar verirse versin, şu anda önemli ve heyecan verici bir dönemdeyiz” dedi ve ekledi: “Şu anda Alzheimer için 164 aktif klinik deney var ve gelecekte daha fazla tedavinin İlaç Düzenleme Kurumu’nun onayına sunulmasını bekliyoruz.”
