Çirkinleştirilen ve cehenneme çevrilmek istenen dünyanın sırtına, 1992 – 1995 arasında üç yıllık korkunç bir yük daha yüklendi. Avrupa’nın ortasındaki bir coğrafyaya bombalar yağarken tarihe kara bir leke daha eklendi… İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yaşanan en büyük soykırım da, en büyük şehir kuşatması da Bosna Hersek‘in kalbinde yaşandı. Kardeşlik ve barışla adını duyuran şehir Saraybosna; ne büyük bir talihsizliktir ki, Birinci Dünya Savaşı’nın başlangıcı olarak kabul edilen, Avusturya – Macaristan Arşidükü’nün öldürülmesi olayını da yaşadı, 1992-1995 yılları arasındaki “Bosna Savaşı” denen bu utancı da.
Saraybosna’nın Tarihinden Günümüze
Saraybosna tarihinde büyük bir ayrım olduğunu düşünüyorum: “1992’den öncesi” ve “1992’den sonrası”. İlk olarak “1992’den öncesi” hakkında konuşmak istiyorum. Saraybosna nasıl bir kentti? Savaş başlamadan nasıl bir kent yaşamı vardı?
Benimle röportaj yapma kararınız için teşekkür ederim. İlk sorunuza gelince; Saraybosna’nın tarihinde ne kadar geri gitmek istediğinizi bilmiyorum. Kulin Ban zamanından Kral Tvrtko’ya, Osmanlı İmparatorluğu yönetiminden Avusturya-Macaristan yönetimine, Yugoslavya Krallığı’ndan Tito’nun Yugoslavya’sına kadar uzun bir dönem, ayrıntılı bir tarih var… Çağların geçişini en iyi görebileceğiniz yer Saraybosna’dır; burada çıplak gözle bile o dönemlerin, büyük ve güçlü imparatorlukların izlerini görebilirsiniz. Saraybosna’da, Avrupa kentlerinde pek nadir rastlanan bir durumla karşılaşırsınız; Doğu, Batı ve tarafsız sosyalist tarzın bir kombinasyonu vardır.
- Dün ve Bugün Saraybosna’sı: Saraybosna, kelimenin tam anlamıyla bir metropol. 1971 yılında Saraybosna daha küçüktü ancak şehir zamanla gelişti ve gençler için cazibe merkezi haline geldi.
- Tito’nun Mirası: Tito, Yugoslavya’nın bir arada yaşama ideallerini destekledi ve Bosna-Hersek’in ulusal kimliğini güçlendirmeye çalıştı.
- Batı’nın İki Yüzlülüğü: Batı’nın Yugoslavya’nın parçalanmasındaki rolü ve Bosna Savaşı’ndaki tutumu sık sık eleştirildi.
- Dayton Anlaşması: Dayton Anlaşması savaşı durdurdu ancak Bosna-Hersek için uzun vadeli barışı getirmekte zorluklar yaşandı.
Saraybosna’nın tarihindeki bu önemli dönemler, şehrin bugünkü karmaşık yapısını şekillendirmiştir. Saraybosna, zengin tarihi ve kültürel mirasıyla hala dünyanın dikkatini çekmektedir.
