İzmir’de atık yönetimi konusunda başlayan dönüşüm, şehir genelinde hız kazandı. Belediye tarafından yürütülen proje, evlerden başlayıp iş yerlerine ve sanayi bölgelerine uzanarak genişleyen bir kapsama sahip. 7 Mart 2025 tarihinde başlatılan girişim, kısa sürede pilot bölgelerden uluslararası düzeyde örnek alınan bir hareket haline geldi ve bugün kentte en önemli çevre odaklarından biri olarak gösteriliyor.
İZDOĞA koordinesinde ilerleyen çalışmalar, başlangıçta 6 ilçe ve 8 mahallede sınırlı olan uygulamayı, şu anda 8 ilçe ve 26 mahallede kapıdan kapıya atık toplama şeklinde sürdürüyor. Karabağlar, Narlıdere, Menderes, Bornova, Bayraklı, Buca, Karşıyaka ve Konak ilçelerindeki mahalleler, çöplerini kaynağında ayrıştırıp sisteme dahil ediyor. Bunun ötesinde kısa vadede Gaziemir, Balçova ve Güzelbahçe gibi bölgelerin de ağa eklenmesi hedefleniyor. Bu süreçte yaklaşık 1.140 ton ambalaj atığı toplandı ve bu rakam, çevre temizliğiyle sınırlı kalmayıp hammadde ihtiyacını karşılamaya ve atık depolama sahalarının ömrünü uzatmaya yöneldi.
Sıfır karbon vizyonu doğrultusunda, bu atıkların doğrudan ekonomiye kazandırılması projenin temel amaçlarından biri olarak öne çıkıyor. Akıllı dönüşümün en dikkat çekici unsuru, çeşitli teknolojilerin entegrasyonu ile atık akışının dijital olarak izlenmesi. Hanelere dağıtılan özel QR kodlu poşetler sayesinde, hangi haneden ne kadar atık toplanıldığı anlık olarak kaydediliyor ve belediyenin atık haritasını oluşturmada kullanılıyor.
Mobil uygulama ise süreci vatandaş için erişilebilir kılıyor. IOS ve Android üzerinden ücretsiz olarak indirilebilen uygulama, toplama günlerini gösteriyor, talepler ve şikayetler tesise iletiliyor. Adres eklemek için kullanıcılar Google hesabı veya telefon numarasıyla hızlı bir kayıt işlemi gerçekleştiriyor ve interaktif bir iletişim köprüsü kuruluyor.
Projenin en önemli kazanımları arasında toplumsal katılım ve farkındalık yer alıyor. Mahalle sakinleri, eski alışkanlıklarını geride bırakarak atıkları ayrıştırmaya yöneliyor. Sevim İleriakan, bu çabayı gelecek nesillere bırakılacak bir miras olarak görüyor ve temiz bir deniz için bu tür girişimlerin şart olduğunu belirtiyor. Eğitimci Serap Sınav da, Türkiye’de de bu sistemi yaygınlaştırmanın gerekliliğini savunuyor ve vatandaşlık görevi olarak nitelendiriyor.
Proje, sadece konut alanlarıyla sınırlı kalmayıp sanayi bölgelerine doğru ilerliyor. Kısıkköy Ege Sanayi ve Ticaret İhracat Merkezi (ESTİM) bölgesinde kurulan uygulama, işletmelerden gelen değerli atıkları toplayıp geri dönüşüm zincirine dahil ediyor. Kağıt, karton ve plastik gibi materyaller, İzdönüşüm Ambalaj Atığı Toplama ve Ayrıştırma Tesisi aracılığıyla toplanıyor ve dönüştürülüyor. Bu adımlar, hem sanayi kaynaklı atıkların çevreye vereceği zararı azaltıyor hem de işletmelerin atık yönetimi yükünü hafifletiyor. 
