Pınar Okyay, COP31’de İzmir’in İklim Dirençliliği Çalışmalarını Paylaştı

İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay, Antalya’da düzenlenen COP31’de İzmir’in iklim kriziyle mücadele çalışmalarını anlattı. Rusya Pavyonu’ndaki “Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” oturumunda konuşan Okyay, dirençli kentlerin yalnızca altyapı yatırımlarıyla kurulamayacağını vurguladı. Mahalle dayanışması, koruyucu sağlık hizmetleri, doğa temelli uygulamalar, vatandaş katılımı ve kentler arası bilgi paylaşımını İzmir’in yaklaşımının temel unsurları olarak paylaştı.

İzmir’de iklim dirençliliği neden mahallelerden başlıyor?

İklim dirençliliği, bir kentin aşırı sıcaklık ve afet gibi iklim kaynaklı risklere hazırlanma, etkileri azaltma ve gündelik yaşamı sürdürebilme kapasitesidir. Okyay’a göre bu kapasiteyi güçlendirmek için yerel yönetimler, vatandaşların yaşadığı mahallelerdeki ihtiyaçları ve eşitsizlikleri dikkate almalı. Çünkü düşük gelir, dil engelleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlık, insanların uyarılara ve kamu hizmetlerine erişimini zorlaştırabiliyor.

Okyay, sağlık sorunları olan ve tek başına yaşayan yaşlı bir kadının aşırı sıcaklarda evini serin tutmakta zorlanabileceği örneğini verdi. Bu kişinin en yakın yeşil alana yürüyerek ulaşamaması ya da sıcaklık uyarısı geldiğinde ne yapacağını bilememesi, iklim riskinin günlük hayatta nasıl somutlaştığını gösteriyor. Bu nedenle belediyelerin yalnızca tehlike anında hizmet sunması değil, riskleri önceden azaltan ve ihtiyaç sahibi kişilere ulaşan mahalleler kurması gerekiyor. Okyay, “Dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” dedi.

İzmir iklim krizini Tek Sağlık yaklaşımıyla nasıl ele alıyor?

Tek Sağlık yaklaşımı, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbiriyle bağlantılı olduğunu kabul eder. Okyay, su kıtlığı, toprak bozulması ve aşırı sıcakların aynı çevrede yaşayan insanları, hayvanları ve ekosistemleri birlikte etkilediğine dikkat çekti. Bu ilişkilerin belediyelerin planlama, hizmet sunumu ve kaynak kullanımı kararlarına yansıması gerektiğini belirtti.

İzmir’de koruyucu sağlık hizmetleri mahallelere taşınıyor. Sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programları bölgesel ihtiyaçlara göre düzenleniyor; hizmetlerin vatandaşlara yakın noktalarda sunulması, belediyeye daha önce başvurmamış kişilere ulaşmayı kolaylaştırıyor.

Mahalle bostanları da bu yaklaşımı destekleyen uygulamalar arasında yer alıyor. Ortak gıda üretimi, vatandaşların toprak ve gıdayla ilişkisini güçlendirirken mahalle sakinleri arasındaki etkileşimi de artırıyor. Okyay, bostanların yaygınlaştırılması sırasında suyun verimli kullanılması ve toprağın korunmasının gözetilmesi gerektiğini vurguladı.

Mahalle dayanışması afetlere hazırlığa nasıl katkı sağlıyor?

Mahallelerdeki Dayanışma Noktaları, vatandaşlarla belediye hizmetleri arasında bağlantı kuruyor. Bu merkezler insanların destek talep edebildiği ve güven ilişkileri geliştirebildiği alanlar olarak işlev görüyor. Afet hazırlığında ise Mahalle Afet Gönüllüleri, yerel bilgi ve komşuluk bağlarını harekete geçiriyor.

Yaşadığı bölgenin risklerini bilen, komşularını tanıyan ve gerekli eğitimleri alan gönüllüler, afet öncesi hazırlık ve koordinasyonu destekleyebilir. Okyay, gönüllü çalışmalarının güçlü kamu hizmetleri, eğitim ve belediye koordinasyonuyla tamamlanması gerektiğini belirtti. Böylece mahalle sakinleri yalnızca afet sonrasında yardım bekleyen kişiler değil, hazırlık sürecinin etkin katılımcıları haline geliyor.

İzmir’de vatandaşlar iklim kararlarına nasıl katılıyor?

İzmir’de kurulan İklim Yurttaş Meclisleri, vatandaşların çevrelerine dair bilgi ve deneyimlerini yerel yönetimlerin karar süreçlerine taşıyor. Okyay’a göre vatandaş katılımı, iklim politikalarının gerçek ihtiyaçlara yanıt vermesine yardımcı oluyor. Mahalle sakinleri yaşadıkları sorunları ve uygulanabilir çözümleri doğrudan aktarabildiğinde, planların yerel koşullara uyarlanması kolaylaşıyor.

Kentler arası iklim iş birliği nasıl daha etkili olur?

Okyay, uluslararası kent ortaklıklarının yalnızca başarılı projeleri tanıtmakla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Yağmur suyu sistemleri veya ekolojik koridorlar gibi uygulamalar paylaşılırken bakım gereksinimleri, maliyetler, uygulama sırasında yaşanan sorunlar ve projelerden kimlerin yararlandığı da değerlendirilmelidir. Bu bilgiler, başka kentlerin bir çözümün hangi koşullarda işe yaradığını anlamasını ve kendi ihtiyaçlarına uygun adımlar atmasını sağlar.

Kalıcı iş birliği için teknik ekiplerin saha ziyaretleri yapması, ortak eğitimler düzenlemesi ve küçük ölçekli pilot projeler geliştirmesi önem taşıyor. Okyay ayrıca yerel yönetimlerin çalışmalarını sürdürebilmesi için öngörülebilir finansman ve teknik desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti. İzmir’in hem deneyimlerini paylaşmaya hem de karşılaştığı güçlüklerden öğrenmeye açık olduğunu ifade etti.

İklim dirençli mahallelerin temel özellikleri nelerdir?

Okyay’ın aktardığı yaklaşımda iklim dirençli bir mahalle, riskleri önceden azaltan ve farklı ihtiyaçlara sahip sakinlerin güvenli yaşam alanlarına erişmesini sağlayan bir çevredir. Bu hedef doğrultusunda gölgelikli sokaklar, serin ve güvenli evler, yürüme mesafesinde yeşil alanlar ve bu alanların sürdürülebilirliğini destekleyen su kaynakları önem kazanıyor. Mahalle dayanışması, erişilebilir sağlık hizmetleri, afet gönüllüleri ve vatandaş katılımı da fiziksel yatırımları tamamlıyor.

Okyay, iklim dirençliliğinin yalnızca kriz anında yardım ulaştırmak anlamına gelmediğini vurguladı. Amaç, tehlikeler ortaya çıkmadan önce etkilerini azaltmak ve özellikle sıcaklık gibi risklerden daha fazla etkilenen kişilerin ihtiyaçlarını gözeten mahalleler oluşturmak.