Azerbaycan’ın Bakü kentinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Konferansı COP29 sırasında, Uluslararası Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi’nin yeni bir versiyonu yayınlandı. Bu listeye göre, dünya genelinde resif oluşturan mercan türlerinin yaklaşık yüzde 44’ü yok olma riski ile karşı karşıya. Mercanların başlıca tehditleri arasında yıllık şiddetli beyazlama olayları, su kirliliği ve hastalıkların etkileri bulunmaktadır.
IUCN’nin belirttiğine göre, mercan türlerini tehdit eden diğer unsurlar arasında balıkçılık faaliyetleri, özellikle dip trolü ve derin deniz madenciliği, petrol ve gaz sondajı ile derin deniz kablolarının döşenmesi gibi insan kaynaklı aktiviteler yer almaktadır. Bu bulgular, 2008 yılında 892 sıcak su resif yapıcı mercan türünün koruma durumunun en son değerlendirildiği döneme göre, türlerin yaklaşık üçte birinin yok olma riski altında olduğunun tespit edildiği zamana göre keskin bir artış göstermektedir.
Küresel Isınmanın Etkisi
Küresel Mercan Resifleri İzleme Ağı’nın mercan resiflerine ilişkin en son durum güncellemesinin yanı sıra, iklim değişikliği nedeniyle yaşanan ısınma olayları ve büyük beyazlama olaylarındaki artışları değerlendiren araştırmacılara göre, genişleyen risk kapsamının ana nedeninin küresel ısınma olduğu belirtilmektedir. IUCN’ye göre, Karayipler’de artan sıcaklık, su kirliliği, kasırgalar ve mercan hastalıklarının ciddi etkileri sonucu, kritik tehlike altında olan iki tür; Staghorn mercanı (Acropora cervicornis) ve Elkhorn mercanı (Acropora palmata) önemli düşüşler yaşamaktadır.
Son yıllarda mercan resifleri, eşi benzeri görülmemiş sıcak su olaylarına tepki olarak büyük sağlık sorunları ile karşı karşıya kalmıştır. Nisan ayında, Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi, dünyanın dördüncü küresel ağartma olayını ilan etti. Coral Reef Watch (Mercan Resifleri İzleme Örgütü), önümüzdeki dört ay içinde mercan ağartma sıcak stresinin yaşanma olasılığının yüzde 90 olduğunu öngörmektedir.
Dünyanın En Büyük Deniz Çayırı Fidanlığı
Bu olumsuz gelişmelere karşılık, araştırmacılar mercan resiflerinin korunmasına yönelik yenilikçi çözümler geliştirmeye çalışmaktadır. Avustralya’da, dünyanın en büyük deniz çayırı fidanlığı geçtiğimiz Çarşamba günü açıldı. Great Barrier Reef Foundation’a göre, bu tesis, kıtanın kuzeydoğusundaki Gladstone açıklarında yer almakta olup, Great Barrier Reef ekosistemlerinin restorasyonunu “güçlendirmeyi” hedeflemektedir. Amaca yönelik olarak inşa edilen deniz çayırı restorasyon fidanlığı, sekiz Sidney Limanı köprüsüne eşdeğer ağırlıkta, 400 milyon ton karbonu potansiyel olarak depolayarak iklim değişikliği ile mücadeleye yardımcı olmayı amaçlamaktadır.
Great Barrier Reef Vakfı Kıyı Habitatı Restorasyon Direktörü Will Hamill, “Dünya, acil emisyon azaltma hedeflerine ulaşmanın yollarını ararken, köprü çözümler için yağmur ormanlarından 30-50 kat daha verimli bir şekilde karbon tutan okyanus ve kıyı ekosistemlerine giderek daha fazla odaklanıyoruz” demiştir. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının azaltılmasında kaydedilecek büyük ilerlemenin, mercan resiflerinin ve küresel biyolojik çeşitliliğin korunmasının anahtarı olmaya devam ettiğini vurgulamaktadır.
IUCN Genel Direktörü Grethel Aguilar, “İklim değişikliği, resif oluşturan mercanlar için en büyük tehdit olmaya devam ediyor ve bu durum, bağımlı olduğumuz doğal sistemleri tahrip etmekte. İnsanlık için sürdürülebilir bir geleceği güvence altına almak amacıyla sera gazı emisyonlarını azaltmak için cesur ve kararlı adımlar atmalıyız” şeklinde açıklamada bulunmuştur. IUCN araştırmacıları, mercanların daha sıcak sulara nasıl tepki verdiği konusunda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini belirtmektedir.
